4016 ARTYKUŁÓW W SERWISIE
ZNAJDŹ NAS
W INTERNECIE
MEDYCYNA

Tajemnica picia mleka wciąż nierozwiązana

09 Sty 2017
MEDYCYNA
autor: Anna Borkowska

Mutacja genów umożliwiająca ludziom picie mleka, rozwinęła się niezależnie w różnych częściach świata w ciągu ostatnich 10 tysięcy lat w wyniku silnej selekcji naturalnej – dlaczego nie pijemy mleka innych zwierząt niż krowy? Dlaczego jednak jest taka korzystna?

Jednym z przełomowych momentów ludzkiej ewolucji, było wykształcenie zdolności trawienia mleka przez całe życie, a nie tylko w wieku niemowlęcym. Mutacja ta, według rosnącej liczby dowodów, pojawiła się niezależnie w kilku częściach świata przez ostatnie 7500 lat. Geny te rozprzestrzeniły się bardzo szybko. W dzisiejszych czasach około jedna trzecia osób dorosłych na całym świecie może pić mleko bez problemów żołądkowych, gdyż posiada umiejętność wytwarzania laktazy. Pojawia się jednak pytanie – dlaczego picie mleka było takie korzystne dla gatunku ludzkiego?

Najnowsze badanie obaliło jedną z wiodących teorii, a mianowicie teorię, która mówiła, że mleko stanowiło cenne źródło witaminy D, która pomagała ludziom w przyswajaniu wapnia. Niedawno wykonana analiza szkieletów wykopanych w Hiszpanii wykazała, że gen trawienia mleka rozprzestrzeniał się tak samo szybko w ciepłych klimatach, jak i innych, co sugeruje, że picie mleka musiało być korzystne również z innego powodu niż tylko zawartości witaminy D.

„Przez lata słyszałam wiele ewolucyjnych hipotez na temat umiejętności wytwarzania laktazy, gdyż stawianie ich jest dobrą zabawą. Przez wiele lat trzymano się hipotezy, że umiejętność ta na północy Europy wykształciła się w wyniku braku światła słonecznego, a picie mleka pokrywało zapotrzebowanie na wapno oraz witaminę D”

– powiedziała Oddný Sverrisdóttir, biolog ewolucyjny na University of Uppsala w Szwecji.

„Teraz – patrząc na dane z Hiszpanii – możemy powiedzieć, że teoria mówiąca o przyswajaniu wapnia nie wpłynęła na wykształcenie się tej umiejętności w ogóle lub w grę wchodziły inne czynniki”

– dodała.

Sverrisdóttir od dawna interesowała się tym, jak i dlaczego wcześni europejscy rolnicy zaczęli pić mleko, więc była podekscytowana, kiedy w jej ręce trafiły dobrze zachowane szczątki ośmiu osób żyjących w Hiszpanii około 5000 lat temu. Było to już po tym, jak pojawiła się u ludzi umiejętność trawienia mleka, a więc Sverrisdóttir chciała dowiedzieć się, czy ci starożytni Hiszpanie również pili mleko. Pierwszym co zrobiła, było przetestowanie ich DNA na obecność genów odpowiedzialnych za umiejętność wytwarzania laktazy.

„Miałam nadzieję znaleźć tę mutację u przynajmniej jednego osobnika, skoro tak wielu współczesnych mieszkańców Hiszpanii pije mleko”

– powiedziała Sverrisdóttir.

„Żaden nie miał tej mutacji”

– dodała.

Aby odkryć czy szybkie rozprzestrzenianie się umiejętności trawienia laktazy ominęło Hiszpanię, czy w grę wchodziła selekcja naturalna, Sverrisdóttir i jej współpracownicy porównali DNA mitochondrialne współczesnych Hiszpanów ze starożytnymi próbkami. DNA mitochondrialne zmienia się bardzo powoli, co czyni z niego doskonałe źródło informacji, jeśli chcemy prześledzić drzewo genealogiczne. Naukowcy potwierdzili w raporcie opublikowanym w magazynie „Molecular Biology and Evolution”, że starożytni jaskiniowcy są naprawdę przodkami ludzi, którzy żyją dziś w Hiszpanii oraz często piją mleko.

Następnie, badacze przeprowadzili symulację komputerową, aby zobaczyć jakiego rodzaju mutacje genetyczne byłyby niezbędne, aby w ciągu 5000 lat z populacji, w której nikt nie pił mleka po wieku niemowlęcym, uzyskać populację, w której co trzecia osoba może pić mleko. Symulacje te wykluczyły możliwość przypadkowego wykształcenia się tej zdolności i wykazały, że w grę wchodziła ostra selekcja: coś dało ludziom z genem picia mleka ogromną przewagę nad ludźmi nie pijącymi mleka.

Jednak, jeśli w słonecznej Hiszpanii czynnikiem tym nie była zawartość witaminy D, to co było tym czynnikiem? Niestety, najnowsze wyniki nie mogą dać nam jasnej odpowiedzi, ale Sverrisdóttir ma swoją ulubioną teorię.

Wcześni rolnicy spożywali sery i jogurty na długo przed wykształceniem się mutacji pozwalającej na picie mleka, gdyż przefermentowane produkty mleczne są łatwiejsze do strawienia. Jednak w czasach głodu, kiedy zbiory były małe, a wszystkie przetworzone produkty mleczne zostały zjedzone, ludzie z desperacji zwracali się w kierunku picia mleka. Ci, którzy mieli ukrytą mutację umożliwiającą im trawienie mleka – przeżywali, natomiast ci, którzy mutacji nie mieli – dostawali zagrażającej życiu biegunki.

„W czasach dostatku, kiedy byłeś dobrze odżywiony i dostałeś biegunki, nie robiło to wielkiej różnicy, ale kiedy już przymierałeś głodem – to biegunka mogła być czymś, co decydowało o życiu lub śmierci. Ludzie nie żyli na tyle długo, żeby przekazać swoje geny następnemu pokoleniu. Mleko było nowym super-pożywieniem dla tych, którzy mogli je strawić”

– powiedziała Sverrisdóttir.

„Możliwe jest, że w niektórych regionach mleko cenione było z uwagi na zawartość witaminy D oraz wapnia”

– powiedział Pascale Gerbault, genetyk ewolucyjny z University College w Londynie.

Jednak najnowsze badania sugerują, że mogło być wiele powodów, dla których mleko było tak ważne w toku ludzkiej ewolucji i te powody mogły być inne w różnych miejscach i w różnych czasie.

„Sensownym jest to, że mleko było dobrym źródłem pożywienia w różnych punktach naszej ewolucji”

– powiedział Gerbault.

„Ale jakie sytuacje to powodowały? Nie jest to do końca znane”

– dodał.

Pasjonujesz się naturą człowieka i chcesz otrzymywać więcej podobnych wiadomości? Zapraszamy na nasz specjalny fanpage:

Źródło: NPR

Zdjęcie: Pixabay

KOMENTARZE disqus
komentuj przez Disqus
Wiedzocholik na Facebooku
POLUB NAS    
Wiedzocholik na Instagramie Wiedzocholik na Instagramie
Przeglądnij się
PODĄŻAj ZA NAMI    
Wiedzocholik na Twitterze